وجه تسمیه یا معنی منامن

وجه تسمیه منامن یا معنی منامن نویسنده: رایت الله عبادی منامن - ۱۳٩۳/۱۱/٢٠ 

منامن : نام دهی است از دهات بخش خورشرستم شمالی شهرستانخلخال و

استان  اردبیل ، از الحاظ جغرافیایی محصور است ازشمال به دهستان  دمدل و

نسبتاً به چایقوشان و از شرق به روستای نمهیل وازجنوب به رودخانه قزلاوزن

و ازغرب به دهستانهای گلگلاب و  هشی  و هشجین 

 

1-  این  واژه در اصل چه بوده است : این  واژه در اصل مَنامْ بوده ، یعنیخواب

(مهذب الاسماء)،(دهار) که از نوم گرفته شده یعنی خواب و خوابگاه و در آیات  

قرآنی  آمده است: (مَنامِکُم بِالَّلیْلِ وَالنَّهار ) 

مَنامِ : به معنی خوابگاه ، بسترگاه  و استراحتگاه است ( معین ) بدلیل  وجود

بسترگاهها وخوابگاههای نزدیک به هم مانند قاراقیشلاق_خليفه باغی _ فرامرز

دره سی _ پأجیک  _ خنگل یاتان _ و قاراتپه که آثار تاریخی و سکونت بشری در

آنها یافت شده این نظریه  قوّت می یابد  که  مَنامَن همان منامان بوده به  معنی

خوابگاهها و  بسترگاهها  که امروزه  بدلیل واقع شدن منامن در مرکزیت و کوه  

پایه بخاطر .

الف _ استفاده بیشتر و بهتر از زمینهای زراعی و کشاورزی در زمینهای هموار  

و مسطح

ب _ دست برتر داشتن به هنگام هجوم دشمن

ج _ دید کافی داشتن به اطراف از لحاظ امنیتّی و آماده سازی ساز وبرگ مقابله

با حمله و هجوم دشمن 

2 _  مَنْ آمَنْ : مَن آمَن یعنی: چه کسی امنیت می دهد، یا امنیت مرا تأمین می

کند، مرا بی ترس و بیم  و ایمن می گرداند .

مأمن و ایمن : محل امن ، پناهگاه ، آنجا که خیال آدمی از هر لحاظ  راحت  و - 

آسوده است نیز از ریشه آمن می باشد

آمن : به تنهایی یعنی بدون ترس و بیم، بی زینهار با توجه به توضیحات فوق این

نظریه نیزامکان بیشتری دارد. زيرا منامن از لحاظ  مکانی درجایی قرارگرفته که

اولاً  کوهپایه است و از اطراف با کوههای نسبتا بلندی احاطه شده و دقیقاً  در

گوشه ای واقع شده است . این منطقی بنظر می رسد که کسی اگر پناه بگیرد

در گوشه ای می گیرد  که آسیب کمتری ببیند یا بدون آسیب باشد ،  منامن هم

دقیقا در گوشه ای میان دو کوه نزدیک بهم قرار گرفته اگرشما محل واقع شدن

منامن را از طرف دهستانهای نوده و نساز دیده باشید به این مسأله به خوبی و

به وضوح پی می برید .

نتیجه اول: پس به این نتیجه میرسیم که معنی منامن خوابگاه و بسترگاه امن

است و کلماتی نظیر منامون یا منامین هیچ معنی و مفهوم خاصیندارند کلماتی

مهمل هستند  و برای این کلمات در لغتــــنامه ها و فرهنگــنامه ها هیچ معنی

نوشته نشده است.

3- مانا مان : واحتمال سوم این است که این همان {مانا}پایدار و جاوید و ماندگار

و پایا و آنچه که برای همیشه می ماند . مان بن مضارع ماندن اول شخص  مفرد

 ( لغت نامه ی دهخدا                                                                                                                                                                                                    

 مان : (اِ) خانه را گویند و نیز خان و مان اتباع است . ( لغت فرس اسدی اقبال ، 

ص  397) به معنی خانه باشد ک ...

 مان :( ع  اِ ) ( از « م ی ن ») آهن آماج  و کلند «  کلنگ » که بدان زمین شیارند

(منتهی الارب) (ناظم الاطباء ). تبری دودم که بدان زمین را شخم کنند، مجداین

کلم .                      

 فرهنگ فارسی معین                                                                                                                    

مان [ په]1 - (اِ) اسباب و اثاثیه خانه 2 - مثل و مانند 3 - خانه 4 - بصورتپسوند

درکلمات مرکب آید وبه معنی محل ، جا و خانه : دودمان، خانمان ، شادمان ...

   فرهنگ لغت عمید                                                                                                                           

مان.(ضمیر) [پهلوی: mān] [']emān, mān] ضمیرمتصل اول شخص جمع :  کتابمان.

 (بن مضارعِ ماندن) [mān] = ماندن۱ ، بمان : بايست ، توقف كن 

 (بن مضارعِ ماندن) [پهلوی: mān] [mān] = ماندن۲

 (اسم) [پهلوی: mān] ‹مانه› [قدیمی] [mān ۱.]خانه؛ سرای:♦

      چو آمد برمیهن ‌و ‌مان خویش / ببردش به‌ صد لابه مهمان خویش ...           

نتیجه دوم : اگر[مانا مان] باشد میتوان بمعنی خانه ی جاوید وهمیشگی در نظر

گرفت یا خانه ی آباد و سرای جاودان مثل دودمان و خانمان از آنجا که این کلمه

امروزي (منامن ) همان [مانا مان ] باشد و یک کلمه ی پهلویبمعنی قدیمی .

خانه و سرای است نظر و احتمال قوی می تواند باشد، چون ما ایرانیان قبل از

اسلام زردشتی آتش پرست بودیم و زبان پهلوی زبان رایجِ آن دوره بوده .

مکتوب فوق یک نظر و یک فرضیه است با احتمال، ما کلمات را در حد و اندازه ی

خودمان بررسی می کنیم  قطعیّت ندارد ، ولی احتمال وجود چنین چیزی باشد

هست .  

4 - من آ من: نظر چهارم  که به خاطرم رسید این است ( من + آ + من ) بدلیل

اشتغال ساکنان اصلی این سرزمین ، این مرز و بوم و این خطّه در زمانهای دور

و نه چندان دور به کشاورزی و غالبا به گندم و جو . در زمانهای قدیم آب و هوا

اینگونه نبود . بعلت نبود یا کمبود آلاینده هایی مانند: کارخانجات و گازهای گلخانه

ای ، اتومبیل ها و کارگاهها و حتی میتوان گفت : دود سیگار زیرا تعداد مصرف

کنندگان سیگار به این اندازه نبود.

زمین های حاصلخیز و خاک مرغوب این نواحی و بارش نزولات آسمانی محصول

فـــــراوانی را به ارمغـــان می آورد . اگر چه از آن کشاورز نبود و از آن مالکین و

خوانین زور گو و ظالم بود . ولی محصول قابل توجه و در خوری با ابـــزار آلات و

ادوات اولیـــه ی کشــاورزی بـدست می ‌آمـد و برای تخمیــن و محاسبه ی این

محصولات پیمانه ای بود و هست بنام ( مَن ) هر من برابرباسه کیلوگرم امروزی

است . وهنگام پیمانه زدن زمـان برداشت محصول پی در پی پیمانه می زدند . و

روزها بطول می انجامید و این پیمانه( مَن )، ( کیل ) بود که اغلب از تنه درختان

درست می شد و بعدآ با بروز حلب روغن های خوراکی و  ماشین آلات و غیره

جایگزین شد و هر صد من یک خروار است . به همین خاطر منامن شده ؛ یعنی

من آ من ، کیله کیله ، باتمآن باتمان . محل کشت و زرع ، سرزمین کیل و من و  

خروار . مانند : ( سراسر _ باشاباش ) ، (دوشادوش _‌ دوش دوشه ) ، (برابر _

پایاپای ) ، (گرداگرد _ دؤهادؤر ) ، ( پیآپی _ دالبَِدال ) ، ( نوشانوش _ ایچه ایچ )

،(مالامال _دولهادول، لَبَِــلَب ) و اینگونه اصطلاحات و الفاظ در زبان ترکیآذری

بیشتر از زبان فارسی است .مانند : قاچاقاچ ، چالاچال ، قالاقال ، یاتایات ، آلاآل،‌

ساتاسات، دویه دوی، ویراویر ، بیچه بیچ ، بنوعی میتوان افعال امر زبان ترکی را

اینگونه ساخت : گئت = برو = گئده گئت ، سات = بفروش = ساتاسات و ....

 

 شما هم نظر بدهید ، یاریمان کنید ، اصلاح بفرمائید . تا به یک نتیجه ی قطعی و

قابل قبول برسیم . جا دارد از نظر آقای ساعد شاد هم تشکر بکنم و استفاده

کرده باشم : بله قدمت این آبادی با توجه به سنگ نوشته ها و سنگ قبر های

موجود و طریقه دفن امــوات و آثار باستانی مانند سفالینه های شکسته با رنگ

و لعاب گوناگون به پیش از اسلام  و زمان زردشت  و   هخامنشیان می رسد . و

اماكنــي  كه در آنها  آثار  باستاني پيــدا شده . دهات يا اجتماعي بنام  روستاي

امروزي نبوده است بلكه  قبيله به قبيله ، ايل به ايل ، طايفه به طايفه  در محل

_ هاي    مختلف سكونت داشته اند . مانند : درگاهلي ( در گاهي ) حسنني ،

مجيددي ، عزيزدي انامعلي طايفهسي و آقاببالي طايفه سي و غيره كه بعدها

با تجمع در يك محلمناسبتر روستاهاي امروزي را بوجود آوردند. ولي اكثراً

اسم طايفه هايشانرا به ياد دارند و مي دانند .

  باز اگر کلمه ای ، نظری ، اصطلاحی به ذهن ما خطور بكند در جهت

تکمیل این مطلب حتما در معرض دید شما عزیزان خواهیم گذاشت .

انشا ءالله تعالی       

 

 

                                                            با نهایت سپاسگزاری و قدردانی

                                                         برادر کوچک شما رایت عبادی منامن

  خوانندگان گرامی اساتید ارجمند و همولایتیهای عزیز منتظر نظرات انتقادات و

                       پیشنهادات شما هستم  لطفاً

/ 0 نظر / 37 بازدید